การใช้ประกันชีวิต มรดก วางแผนภาษี ร่วมกัน คือวิธีส่งต่อเงินให้ลูกหลานที่ได้เปรียบทางภาษีมากที่สุดวิธีหนึ่งในไทย เพราะเงินสินไหมจากประกันชีวิตที่จ่ายให้ผู้รับประโยชน์ไม่นับเป็นกองมรดก จึงไม่เสียภาษีการรับมรดก และได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาด้วย ไม่ว่าทุนประกันจะสูงแค่ไหน ส่วนภาษีการรับมรดกจะเกิดเมื่อทายาทคนหนึ่งรับมรดกจากผู้ตายคนเดียวเกิน 100 ล้านบาท โดยเสียเฉพาะส่วนที่เกิน ในอัตรา 5% สำหรับบุพการีและผู้สืบสันดาน และ 10% สำหรับคนอื่น
คำถามที่สำคัญกว่าจึงไม่ใช่ทุนประกันเท่าไหร่ถึงไม่เสียภาษี แต่คือทุนประกันเท่าไหร่ถึงพอจ่ายภาษีมรดก หนี้ และค่าใช้จ่ายของครอบครัว โดยไม่ต้องขายทรัพย์สินสำคัญ บทความนี้มีสูตรคำนวณ ตัวอย่างตัวเลข และข้อควรระวังที่ทำให้เงินประกันกลับไปเป็นมรดกโดยไม่ตั้งใจ
ภาษีมรดกไทย 2569 ใครต้องเสีย เสียเท่าไหร่
สรุปจากพระราชบัญญัติภาษีการรับมรดกและ iTAX pedia
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ผู้เสียภาษี | ผู้รับมรดก ไม่ใช่กองมรดก |
| เกณฑ์ | รับมรดกจากผู้ตายคนเดียวรวมเกิน 100 ล้านบาท |
| ฐานภาษี | เฉพาะส่วนที่เกิน 100 ล้านบาท |
| อัตรา | 5% สำหรับบุพการีหรือผู้สืบสันดาน, 10% สำหรับคนอื่น |
| คู่สมรสที่จดทะเบียน | ได้รับยกเว้น |
| ทรัพย์สินที่นับ | อสังหาริมทรัพย์ หลักทรัพย์ เงินฝาก ยานพาหนะ และทรัพย์สินทางการเงินอื่นที่ประกาศกำหนด |
| ทรัพย์สินที่ไม่นับ | ทรัพย์ที่ไม่มีทะเบียน เช่น ทองคำ อัญมณี และเงินสินไหมประกันชีวิต |
| กำหนดยื่น | แบบ ภ.ม.60 ภายใน 150 วันนับจากวันที่ได้รับมรดกเกินเกณฑ์ |
| ผ่อนชำระ | ได้ไม่เกิน 5 ปี มีเงินเพิ่ม 0.75% ต่อเดือน ยกเว้นชำระครบภายใน 2 ปี |
เกณฑ์ 100 ล้านบาทนับแยกตามผู้ตายแต่ละคน ถ้ารับมรดกจากพ่อ 60 ล้านบาทและจากแม่ 50 ล้านบาท จึงไม่เสียภาษี
ส่วนหุ้นบริษัทนอกตลาด ครม. อนุมัติร่างกฎกระทรวงเมื่อมีนาคม 2568 ให้ใช้มูลค่าตามบัญชีในรอบบัญชีก่อนวันที่ได้รับกรรมสิทธิ์ (Policy Watch) เรื่องนี้สำคัญมากสำหรับเจ้าของกิจการ
ทุนประกันมรดก เสียภาษีไหม
ไม่เสียภาษีมรดก
เงินสินไหมจากประกันชีวิตไม่อยู่ในรายการทรัพย์สินที่ต้องเสียภาษีการรับมรดก เมืองไทยประกันชีวิตระบุว่าเงินสินไหมจากประกันชีวิตได้รับยกเว้นภาษีมรดก และใช้เป็นเงินสดจ่ายภาษีมรดกได้โดยทายาทไม่ต้องขายทรัพย์สิน
ไม่เสียภาษีเงินได้
เงินที่ได้จากการประกันชีวิตได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามประมวลรัษฎากร ผู้รับประโยชน์จึงได้เงินเต็มจำนวน
ต้องระบุผู้รับประโยชน์ให้ถูก
เงินประกันจะไม่เป็นมรดกก็ต่อเมื่อจ่ายให้ผู้รับประโยชน์ที่ระบุชื่อไว้ ถ้าไม่ระบุ ผู้รับประโยชน์เสียชีวิตก่อน หรือระบุให้จ่ายเข้ากองมรดก เงินนั้นอาจกลายเป็นทรัพย์มรดกที่ต้องแบ่งตามพินัยกรรมหรือกฎหมาย และอาจถูกนำไปชำระหนี้ของผู้ตายก่อน ให้ระบุชื่อผู้รับประโยชน์เป็นรายบุคคล พร้อมสัดส่วน และทบทวนทุกครั้งที่ครอบครัวเปลี่ยน เช่น แต่งงาน มีลูก หรือหย่า
ส่งต่อมรดก ด้วยประกันชีวิต ทำอย่างไร ได้ประโยชน์อะไร
- มีเงินสดทันที ทายาทได้เงินหลังยื่นเคลม โดยไม่ต้องรอศาลตั้งผู้จัดการมรดก ซึ่งอาจใช้เวลาหลายเดือน
- จ่ายภาษีมรดกโดยไม่ต้องขายทรัพย์สิน ที่ดินหรือหุ้นบริษัทครอบครัวไม่ต้องถูกขายรีบเร่งในราคาต่ำ
- แบ่งให้ทายาทเท่ากันได้ง่าย เช่น ลูกคนหนึ่งรับกิจการ อีกคนรับเงินประกันเป็นส่วนชดเชย ลดความขัดแย้ง
- ส่งต่อให้คนที่ไม่ใช่ทายาทโดยธรรมได้ ตามเงื่อนไขการรับประกันของบริษัท
- เบี้ยประกันชีวิตลดหย่อนภาษีได้ สูงสุด 100,000 บาทต่อปี สำหรับกรมธรรม์ระยะ 10 ปีขึ้นไปที่เข้าเงื่อนไข (กรมสรรพากร)
ประกันชีวิต มรดก วางแผนภาษี คำนวณทุนประกันให้พอ
สูตรคำนวณทุนประกันเพื่อมรดก
ทุนประกันที่ควรมี = ภาษีมรดกที่คาดว่าทายาทต้องจ่าย + หนี้คงค้าง + ค่าใช้จ่ายจัดการมรดก + เงินปรับให้ทายาทเท่ากัน + ค่าใช้จ่ายครอบครัวช่วงเปลี่ยนผ่าน
ภาษีมรดกที่คาดว่าต้องจ่าย
ภาษีต่อทายาท = (มรดกที่ทายาทคนนั้นได้รับ ลบ 100 ล้านบาท) x 5% หรือ 10%
ตัวอย่างที่ 1 มรดก 300 ล้านบาท ลูก 2 คน
| รายการ | ลูกคนที่ 1 | ลูกคนที่ 2 |
|---|---|---|
| มรดกที่ได้รับ | 150 ล้านบาท | 150 ล้านบาท |
| ส่วนที่เกิน 100 ล้านบาท | 50 ล้านบาท | 50 ล้านบาท |
| ภาษี 5% | 2.5 ล้านบาท | 2.5 ล้านบาท |
รวมภาษีมรดก 5 ล้านบาท ถ้าทรัพย์สินส่วนใหญ่เป็นที่ดินหรือหุ้นบริษัทครอบครัว ทุนประกันอย่างน้อย 5 ล้านบาทบวกหนี้และค่าใช้จ่ายจัดการมรดก จะทำให้ลูกไม่ต้องขายทรัพย์สิน
ตัวอย่างที่ 2 มรดก 180 ล้านบาท ลูกคนเดียว
ส่วนที่เกิน 80 ล้านบาท x 5% เท่ากับภาษี 4 ล้านบาท ทุนประกัน 5 ล้านบาทขึ้นไปจึงเหมาะสม
ตัวอย่างที่ 3 มรดกไม่ถึง 100 ล้านบาทต่อทายาท
ไม่มีภาษีมรดก แต่ประกันชีวิตยังมีประโยชน์ในการจ่ายหนี้ ค่าใช้จ่ายครอบครัว และแบ่งทายาทให้เท่ากัน ให้คำนวณทุนประกันจากภาระจริงแทน
วางแผนภาษีมรดก เจ้าของกิจการ
เจ้าของกิจการมีความเสี่ยงเฉพาะ เพราะมรดกส่วนใหญ่เป็นหุ้นบริษัทหรือทรัพย์สินที่ขายยาก
- ประเมินมูลค่าหุ้นนอกตลาดล่วงหน้า ใช้มูลค่าตามบัญชีตามเกณฑ์ใหม่ เพื่อรู้ว่าทายาทแต่ละคนจะเกิน 100 ล้านบาทหรือไม่
- แยกทายาทที่รับกิจการกับทายาทที่ไม่รับ ใช้เงินประกันชดเชยให้ทายาทที่ไม่ได้รับหุ้น
- ประกันชีวิตผู้บริหารคนสำคัญ (Key Person Insurance) ให้บริษัทมีเงินหมุนช่วงเปลี่ยนผู้นำ
- ทำสัญญาซื้อขายหุ้นระหว่างผู้ถือหุ้น (Buy and Sell Agreement) ใช้ทุนประกันเป็นเงินซื้อหุ้นคืนจากทายาทของผู้ถือหุ้นที่เสียชีวิต
- ให้โดยเสน่หาระหว่างมีชีวิตอยู่ บุพการีให้ผู้สืบสันดานได้ปีละไม่เกิน 20 ล้านบาทโดยไม่เสียภาษีการรับให้ ส่วนที่เกินเสีย 5% (iTAX pedia) ทยอยให้หลายปีช่วยลดมรดกที่เกินเกณฑ์
- ทำพินัยกรรม ระบุผู้รับกิจการ ผู้จัดการมรดก และสัดส่วนทรัพย์สินให้ชัด
ประกันชีวิตเพื่อส่งต่อความมั่งคั่ง เลือกแบบไหน
| แบบประกัน | ลักษณะ | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| ตลอดชีพ (Whole Life) | คุ้มครองถึงอายุ 90 ถึง 99 ปี จ่ายเบี้ยจำกัดปีได้ | ส่งต่อมรดกแน่นอน เพราะคุ้มครองเกือบตลอดชีวิต |
| ชั่วระยะเวลา (Term) | เบี้ยต่ำ คุ้มครองตามระยะที่กำหนด | คุ้มครองช่วงที่ยังมีหนี้หรือลูกยังเล็ก |
| ยูนิตลิงค์ (Unit Linked) | คุ้มครองชีวิตพร้อมลงทุน | คนที่รับความเสี่ยงลงทุนได้และอยากให้มูลค่าเติบโต |
| บำนาญ | ให้รายได้หลังเกษียณ | วางแผนเกษียณมากกว่ามรดก |
สำหรับเป้าหมายส่งต่อมรดกโดยเฉพาะ ประกันตลอดชีพมักเหมาะที่สุด เพราะส่วนใหญ่คนจะเสียชีวิตหลังอายุ 70 ปี ซึ่งประกันชั่วระยะเวลาหลายแบบหมดความคุ้มครองไปแล้ว
ซื้อประกันชีวิตให้ลูก ทุนประกัน 10 ล้าน ทำได้ไหม
ทำได้ในสองลักษณะ แต่ต้องแยกให้ชัด
- พ่อแม่เป็นผู้เอาประกัน ระบุลูกเป็นผู้รับประโยชน์ นี่คือรูปแบบที่ใช้ส่งต่อมรดก เมื่อพ่อแม่เสียชีวิต ลูกได้ 10 ล้านบาทโดยไม่เสียภาษีมรดกและภาษีเงินได้
- ซื้อประกันบนชีวิตลูก เป็นการเริ่มออมหรือล็อกเบี้ยต่ำไว้ให้ลูก แต่ไม่ได้ช่วยเรื่องภาษีมรดกของพ่อแม่
ทุนประกันสูงระดับ 10 ล้านบาทขึ้นไป บริษัทประกันมักขอตรวจสุขภาพและพิจารณาความเหมาะสมทางการเงิน เช่น รายได้และทรัพย์สินของผู้เอาประกัน เบี้ยขึ้นกับอายุ เพศ สุขภาพ และแบบประกัน ให้ขอใบเสนอราคาจาก 2 ถึง 3 บริษัท เช่น เมืองไทยประกันชีวิต กรุงไทย-แอกซ่า หรือไทยประกันชีวิต และตรวจใบอนุญาตตัวแทนที่ คปภ.
ข้อควรระวังในการใช้ประกันชีวิตวางแผนมรดก
- ระบุผู้รับประโยชน์เป็นรายบุคคล และมีสำรองกรณีผู้รับประโยชน์เสียชีวิตก่อน
- ตรวจว่าเบี้ยจ่ายไหว ถ้าหยุดจ่ายเบี้ยกลางทาง ความคุ้มครองอาจลดลงหรือสิ้นสุด
- แถลงสุขภาพตามจริง ถ้าปกปิด บริษัทอาจบอกล้างสัญญาได้ภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด
- เก็บกรมธรรม์ในที่ที่ครอบครัวรู้ และแจ้งผู้รับประโยชน์ว่ามีกรมธรรม์อยู่
- อย่าใช้ประกันเป็นเครื่องมือเลี่ยงหนี้โดยเจตนา การโอนทรัพย์สินเพื่อหนีเจ้าหนี้อาจถูกเพิกถอนได้ตามกฎหมาย
- ทบทวนแผนทุก 3 ถึง 5 ปี เพราะมูลค่าทรัพย์สิน กฎหมายภาษี และจำนวนทายาทเปลี่ยนได้
สรุป
เงินจากประกันชีวิตที่จ่ายให้ผู้รับประโยชน์ที่ระบุชื่อไม่เสียภาษีมรดกและภาษีเงินได้ ไม่ว่าทุนประกันจะเท่าไหร่ การวางแผนประกันชีวิต มรดก วางแผนภาษี ให้ได้ผลจึงอยู่ที่การคำนวณทุนประกันให้พอกับภาษีมรดกที่ทายาทต้องจ่าย หนี้ และค่าใช้จ่ายช่วงเปลี่ยนผ่าน ตัวอย่างมรดก 300 ล้านบาทที่แบ่งให้ลูก 2 คน ภาษีมรดกรวมประมาณ 5 ล้านบาท ทุนประกันตลอดชีพ 5 ล้านบาทขึ้นไปจะทำให้ลูกไม่ต้องขายทรัพย์สินเพื่อจ่ายภาษี
สิ่งที่ทำได้เลยวันนี้: ทำรายการทรัพย์สินที่มีทะเบียนทั้งหมดพร้อมมูลค่าโดยประมาณ แบ่งตามทายาทที่ตั้งใจจะให้ แล้วใช้สูตรในบทความนี้คำนวณภาษีมรดกของแต่ละคน ก่อนนัดคุยกับนักวางแผนการเงินหรือทนายความ
ถามตอบ (FAQ)
ทุนประกันมรดก 50 ล้านบาท เสียภาษีไหม
ไม่เสียภาษีมรดกและภาษีเงินได้ ถ้าจ่ายให้ผู้รับประโยชน์ที่ระบุชื่อไว้ เพราะเงินสินไหมประกันชีวิตไม่อยู่ในรายการทรัพย์สินที่ต้องเสียภาษีการรับมรดก
มรดกไม่ถึง 100 ล้านบาท ยังต้องวางแผนภาษีมรดกไหม
ไม่ต้องห่วงภาษีมรดก แต่ควรวางแผนเรื่องหนี้ ค่าใช้จ่ายระหว่างรอจัดการมรดก และการแบ่งทรัพย์ให้ทายาทเท่ากัน ประกันชีวิตยังช่วยเรื่องเหล่านี้ได้
คู่สมรสรับมรดก ต้องเสียภาษีไหม
คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสได้รับยกเว้นภาษีการรับมรดก คู่ที่ไม่ได้จดทะเบียนไม่ได้รับสิทธิ์นี้ และถ้ารับเกิน 100 ล้านบาทจะเสีย 10% ของส่วนที่เกิน
ให้ลูกระหว่างมีชีวิต กับให้เป็นมรดก แบบไหนเสียภาษีน้อยกว่า
ให้ระหว่างมีชีวิตได้รับยกเว้นปีละ 20 ล้านบาทต่อผู้สืบสันดาน ส่วนเกินเสีย 5% ถ้าทยอยให้หลายปีอาจเสียภาษีน้อยกว่า แต่ต้องคำนึงถึงค่าธรรมเนียมโอนและภาษีอื่นด้วย ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญภาษี
ไม่มีคนค้ำหรือไม่มีรายได้สูง ซื้อทุนประกัน 10 ล้านได้ไหม
บริษัทประกันพิจารณาทุนประกันให้สอดคล้องกับรายได้และทรัพย์สินของผู้เอาประกัน ถ้าทุนสูงเกินฐานะทางการเงิน อาจได้รับการพิจารณาทุนต่ำลงหรือถูกขอเอกสารเพิ่ม
ข้อมูลในบทความนี้ใช้เพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางภาษีหรือกฎหมาย หลักเกณฑ์ภาษีอาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศของกรมสรรพากร การวางแผนมรดกควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญภาษี ทนายความ หรือนักวางแผนการเงินที่ได้รับอนุญาต ผู้เขียนไม่ใช่ตัวแทนประกันหรือที่ปรึกษาภาษี
ประกันชีวิต มรดก วางแผนภาษี, ส่งต่อมรดก ด้วยประกันชีวิต ทำอย่างไร, ทุนประกันมรดก เสียภาษีไหม, ประกันชีวิตเพื่อส่งต่อความมั่งคั่ง, วางแผนภาษีมรดก เจ้าของกิจการ, ซื้อประกันชีวิตให้ลูก ทุนประกัน 10 ล้าน, ภาษีการรับมรดก 2569, ภาษีการรับให้, ประกันตลอดชีพ, ภ.ม.60
Sources: